انواع ريسک در سازمان‌هاي مالي

ريسک‌ها را در سازمان‌هاي مالي مي‌توان به سه دسته اصلي تقسيم کرد: (نمودار شماره 2)

1ـ ريسک اعتباري: ريسک اعتباري آن دسته از ريسک‌ها و خطرات احتمالي است که به علت بازپرداخت نشدن وام‌ها و در کل تسهيلات، بانک‌ها و مؤسسات مالي با آن مواجه مي‌شوند. به کارگيري روش‌هاي استاندارد، مشخص بودن استراتژي‌ها، سياست‌ها و روش‌هاي عملياتي کار مي‌تواند کمک شاياني به اينگونه از سازمان‌ها براي مديريت ريسک اعتباري کنند تا در نهايت با آسودگي خاطر بيشتري از بازپرداخت تسهيلات خود مطمئن شوند. به کارگيري روش‌هايي از قبيل سيستم مرکزي حد مجاز هر مشتري (Centralized Limit System) و سيستم مرکزي وثيقه در اجراي صحيح مديريت ريسک مي‌تواند مؤثر باشد. عواملي از قبيل نوع فعاليت، مدت زمان بازپرداخت، صورت‌هاي مالي حسابرسي شده (حداقل سه سال آخر)، ميزان گردش عمليات، نحوه تضمين بازپرداخت، رتبه مشتري، آگاهي از قوانين و دستورالعمل‌ها و … از جمله عوامل مؤثر در محاسبه ريسک هر نوع تسهيلاتي به يک مشتري است.

لذا با در نظر گرفتن عوامل ياد شده، مديران بانک‌ها سعي مي‌کنند ريسک‌هاي اعتباري را کاهش دهند و به کنترل خود درآورند.

2ـ ريسک بازار: ريسک بازار عبارت از خطرات احتمالي است که به علت نوسانات قيمت (ارزش) در بازار سرمايه و پول به وجود مي‌آيد. مهمترين مسائلي که در ريسک بازار مورد بحث و تجزيه و تحليل قرار مي‌گيرند، عبارتند از:

ـ ريسک نرخ ارز (مجموع زيان‌هايي که ناشي از تغييرات نرخ ارز است)

ـ ريسک نرخ بهره (مجموع زيان‌هايي که ناشي از تغييرات نرخ بهره است)

ـ ريسک کالا (مجموع زيان‌هايي که ناشي از تغييرات قيمت کالا‌ها است)

ـ ريسک سرمايه (مجموع زيان‌هايي که ناشي از به کار نگرفتن سرمايه يک سازمان است)

به‌کارگيري روش‌هايي از قبيل Var، هجينگ ارز، مديريت منابع و مصارف مي‌تواند تأثير زيادي در مديريت ريسک بازار داشته باشد.

ريسک اعتباري و ريسک بازار را مي‌توان از ريسک‌هاي مختص به سازمان‌هاي مالي دانست. چون اساس فعاليت اين دسته از سازمان‌ها بر پايه ارايه تسهيلات مالي در انواع مختلف به مشتريان و فعاليت در بازارهاي پولي و عمليات بازار پول استوار است. ساير ريسک‌ها را مي‌توان فصل مشترک نوع ريسک و خطرات را در همه سازمان‌ها اعم از مالي و غيرمالي دانست. به‌طور مثال، ريسک بازپرداخت نکردن وام به مشتري را مي‌توان فقط در بانک‌ها و يا مؤسساتي از قبيل آن پيدا کرد، اما ريسک رخدادهاي خارجي مي‌تواند در همه سازمان‌ها بروز کند.

3ـ ريسک عملياتي: ريسک عملياتي را کميته باسل چنين تعريف مي‌کند: